İş Kazası Davası ve Şartları

08/07/2026

Bu incelememizde, İş Kazası Tazminat Davası Nedir? Maddi ve Manevi Tazminat Davası Nasıl Açılır? Ne Kadar Tazminat Alınır? Tazminat Davası Ne Kadar Sürer? İş Kazası Tazminat Miktarı Nedir? Genel olarak İş Kazası Davası ve Şartları nelerdir?

Makale İçeriği

İş Kazası Tazminat Davası Nedir?

Tazminat davası; bir işverenin işyerinde çalışan işçinin iş ilişkisi nedeniyle yaralanması veya ölümü halinde, kendisine veya yakınlarına sorumlu işveren tarafından tazminat ödenmesi istemiyle açılan bir maddi ve manevi tazminat davası türüdür.

Öncelikle, hak sahibi bu davayı hem asıl işverene hem de tüm alt işverenlere karşı açabilir. Örneğin, A şirketi inşaatın elektrik işlerini taşeron olarak B şirketine devredebilir. Ardından, B şirketi de bu elektrik işlerinin bir kısmını C şirketiyle birlikte yürütebilir. Şayet C şirketinin işçisi iş kazası neticesinde hayatını kaybederse yasal süreç başlar. Bu durumda, yakınlar maddi ve manevi tazminat davasını tüm şirketlere yöneltirler. Sonuç olarak, mahkeme tazminat borcunu şirketlerin tümünden müştereken ve müteselsilen tahsil eder.

SGK’ya Göre İş Kazası Sayılan Haller

Öncelikle, kanun koyucu 5510 sayılı Kanun uyarınca aşağıdaki durumları iş kazası sayar.

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen kazalar
İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle ortaya çıkan kazalar
Görevli olarak işyeri dışında bulunduğu sırada meydana gelen kazalar
Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen kazalar
İşverence sağlanan servis aracı ile işe gidiş–geliş sırasında meydana gelen kazalar

Bu hallerden birinin varlığı durumunda, olayın iş kazası olarak kabul edilmesi ve sosyal güvenlik haklarının doğması mümkündür.

İşyerinde, Serviste ve Görevle Dışarıda Meydana Gelen Kazalar

Kanun, iş kazasını yalnızca işyerinde meydana gelen olaylarla sınırlamaz.

Aksine, işverenin dışarıda görevlendirdiği işçinin kazasını da kanun iş kazası sayar.

Örneğin, işveren işçiyi şehir dışına gönderdiğinde işçi trafik kazası geçirebilir.

Ayrıca, taraflar servis aracında yaşanan kazaları da bu kapsama alırlar.

Bu doğrultuda, mahkeme kazanın işin yürütümüyle bağlantılı olmasını şart koşar.

Buna karşılık, işçi kişisel nedenlerle kaza yaparsa mahkeme bunu kabul etmez.

İş Kazası ile Meslek Hastalığı Arasındaki Fark

İlk olarak, ani ve dıştan gelen bir etki iş kazasını doğurur. Buna karşılık, işin niteliği zamanla meslek hastalığını tetikler. Örneğin, yüksekten düşen işçi ani bir kaza yaşar. Ayrıca, uzun süre solunan kimyasallar meslek hastalığı yaratır. Bu doğrultuda, iş kazası tek ve ani bir olayla başlar.

Oysa, sürekli maruziyet zamanla vücuda zarar verir. Sonuç olarak, her iki durum da işçiye yasal haklar kazandırır. Ancak, farklı ispat şekilleri de gerekebilir.

İş Kazası Tazminat Davası Açma Süresi (Zamanaşımı)

İlk olarak, kanun iş kazası davalarında 10 yıllık zamanaşımı süresi öngörür. Bu doğrultuda, kaza tarihi zamanaşımı süresini doğrudan başlatır. Ayrıca, yaralanma veya ölüm durumları genel süreyi değiştirmez.

Bununla birlikte, savcılar olay hakkında ceza davası açabilirler. Şayet ceza zamanaşımı süresi uzunsa, hakim bu süreyi tazminatta da uygular. Örneğin, iki işçinin ölümü taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturur.

Bu durumda, ceza davasının zamanaşımı süresi tam 15 yıldır. Dolayısıyla, mahkeme tazminat davasında da 15 yıllık süreyi esas alır. Buna karşılık, iki işçi yaralanırsa ceza zamanaşımı süresi 8 yıla düşer. Bu yüzden mahkeme, tazminat davasında 10 yıllık genel süreyi dikkate alır.

Ek olarak, uzmanlar maluliyet oranını bazen hemen tespit edemezler.

Özellikle, işçinin maluliyet durumu zamanla daha da gelişebilir.

Sonuç olarak, zamanaşımı süresi kesin rapor tarihinden itibaren işlemeye başlar.

İş Kazası Halinde Yapılacak İşlemler

İş Kazası geçirilmesi halinde, işçinin yapabileceği işleri şu şekilde sıralayabiliriz.

Öncelikle okumadan hiçbir belgeye imza atmaması,

İmza atacağı belgelerde kazanın anlatım tarzına ilişkin kayıtların doğru ve gerçek duruma uygun olup olmadığını titizlikle kontrol etmesi,

Mümkünse olayın sıcaklığı gidene kadar işveren tarafından önüne konulan hiçbir belgeyi imzalamaması,

Hastanede muayene olurken iş kazası olduğunun özellikle bildirilmesi,

İşveren tarafından götürülen özel hastanede hasta yatış işlemlerinin hukuka uygun bir şekilde yapıldığını kontrol etmesi, iş kazası kaydının oluşturulup oluşturulmadığını kontrol etmesi,

Epikriz raporunu temin etmesi,

Taburcu olurken hasta dosyasından bir suret almasıdır.

Bir sonraki aşamada ise bir avukat yardımıyla, Sosyal Güvenlik Kurumuna Geçici ve Sürekli ( Maluliyet ) Ödenekleri için başvuruda bulunmalı, sorumluların cezalandırılması için Savcılığa Suç Duyurusunda bulunmalıdır.

İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Haklarının temini için duruma göre Arabuluculuk Başvurusu yapmalı ve İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat davası açmalıdır.

Maddi ve Manevi Tazminat Davasında İstenebilecek Zararlar

1. Manevi Tazminat

İş kazası maddi tazminat davasıyla birlikte, ayrıca manevi tazminat da istenebileceğini belirtmiştik. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir (BK m.56/2). Kanunda, manevi tazminat miktarının teknik olarak hesaplanmasını sağlayan bir metot yoktur. Manevi tazminat miktarı, bazı kriterler değerlendirilerek somutlaştırılır. Manevi tazminat miktarını belirleyen kriterler şunlardır (BK md. 47):

Somut durumun özellikleri,
Tarafların mali durumları,
Tarafların olaydaki kusurlarının ağırlığı (kusur oranları),
Meydana gelen manevi zararın büyüklüğü (Örneğin, ölüm, yaralanma veya sadece üzüntü duyulması),
Olay tarihi itibariyle paranın satın alma gücü.

Manevi tazminat olarak belirlenecek miktar, tazminat sorumlusunu fakirleştirmemeli, tazminat alacaklısını da zenginleştirmemelidir.

2. Bedensel Zarar (Yaralanma) Halinde Maddi Tazminat

Geçici iş göremezlik nedeniyle oluşan kayıplar; kişinin olay nedeniyle kalıcı bir sakatlığı olmadığı halde geçici bir şekilde, iyileşinceye kadar “çalışamadığı süre” nedeniyle uğradığı maddi zarardır.
Sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan kayıplar; kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücü ve kazanç kayıplarıdır. Kalıcı sakatlık veya sürekli iş göremezlik, kişinin beden gücünde bir azalmayı ifade eder.
Öncelikle, doktorlar düzenledikleri raporla kişinin maluliyet oranını belirlerler. Ardından, uzmanlar maddi tazminatı bu tespit edilen oran üzerinden hesaplarlar.
Tedavi giderleri ve tedavi boyunca yapılan her türlü masraflar.
Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan maddi kayıplar.

2. Ölüm Halinde Maddi Tazminat

Ölüm halinde maddi tazminat davasının kapsamı Borçlar Kanunu m.53’te belirlenmiştir. Öncelikle, kanun koyucu ölüm hâlinde istenebilecek maddi zararları şu şekilde sıralar:

Cenaze giderleri.
Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar. Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm halinde ölenin anne, baba, eş ve çocuklarının isteyebileceği maddi tazminattır.

İş Kazasının Tespiti Davası

İş kazası, işveren tarafından mutlaka Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmelidir. İşveren veya işçinin bildirimi üzerine SGK müfettişler aracılığıyla inceleme yaparak meydana gelen olayın iş kazası olup olmadığını, olayın oluş şekli ve tarafların kusur durumunu düzenleyen bir inceleme raporu düzenler. Öncelikle, müfettişler raporlarında olayı iş kazası şeklinde nitelendirebilirler. Bu durumda, hak sahibi iş mahkemesinde doğrudan tazminat davası açabilir.

İş kazası, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilmesine rağmen meydana gelen olay SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilmemişse hem SGK hem de işverenin davalı olarak gösterileceği bir “iş kazasının tespiti davası” açılmalıdır. İş kazasının tespiti ile ilgili ihtilaf Sosyal Güvenlik Kurumunun hak alanının doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında kurum taraf değildir. Bu nedenle, iş kazasının tespiti davası, tazminat davasından bağımsız bir dava şeklinde yürümektedir. İş kazasının tespiti davası açma süresi, iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. İş kazası tazminat davası, ayrı bir dava şeklinde açılan iş kazasının tespiti davasının kesinleşmesini beklemelidir.

Bu dava, işçi lehine iş kazasının tespit edilmesiyle sonuçlanarak kesinleştikten sonra maluliyet halinde işçiye, ölüm halinde ölenin hak sahibi yakınlarına SGK tarafından düzenli bir gelir bağlar. Bağlanan gelirin belli bir kısmı, tazminat davasında talep edilen tazminat miktarından indirmektedir.

İş kazası kuruma (SGK) bildirilmeden tazminat davası açılmışsa, iş mahkemesi tarafından davacıya iş kazası iddiasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbar etmesi için süre verilmelidir. Olayın Kurumca iş kazası olarak kabul edilmemesi halinde bu kez Sosyal Güvenlik Kurumunun ve hak alanını etkileyeceğinden işverenin taraf gösterildiği “iş kazasının tespiti davası” açması için davacıya süre verilmelidir. Tazminat davasını gören mahkeme, açılacak olan bu tespit davasının neticesini bekler. Ardından hakim, bu davanın sonucuna göre yargılamayı yürütür.

İş Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürer?

Öncelikle, uygulamada taraflar iş kazası davasının süresini çok merak ederler. Bu doğrultuda, ölüm veya yaralanma durumları dava süresini doğrudan etkiler. Çünkü yaralanmalı kazalarda işveren, işçinin maluliyet oranına hemen itiraz eder.

Hatta taraflar, maluliyet tespiti için ayrı bir dava açarlar. Bu yüzden mahkeme, tazminat davası için diğer davayı bekletir. Doğal olarak, bu hamle yargılama sürecini ciddi oranda uzatır.

Sonuç olarak, mahkemeler yaralanmalı davaları bazen 3-5 yılda çözerler.

Buna karşılık, mahkemeler ölümlü davaları yaklaşık 2-3 yılda bitirirler.